De verzoening
Op zaterdag 20 december verscheen er in de Gelderlander een tweegesprek tussen een voor- en tegenstander van de vestiging van opvangplekken voor asielzoekers in de gemeente Aalten. Moedig om uit de anonimiteit te treden en in het openbaar het gesprek aan te gaan. Dat zou misschien wel meer moeten gebeuren. Wat ook bleek uit dat tweegesprek dat gevoelens over het onbekende, de angst voor onveiligheid, het gevoel van onrechtvaardigheid dat vluchtelingen beter behandeld zouden worden dan Nederlanders heel erg zo’n gesprek bepalen. En ook dat feiten, argumenten, statistische gegevens of ervaringen uit het (recente) verleden er dan even niet toe lijken te doen. En de verbazing daarover. Zolang landelijke politieke partijen via berichten op sociale media deze angstgevoelens blijven aanwakkeren is een rustig gesprek over hoe, wat en waar nauwelijks mogelijk. Toch is het nodig om dat wel te doen. Het mag niet gebeuren dat onze gemeenschappen door angst voor het onbekende tegenover elkaar komen te staan. Gelukkig zijn hier en daar gesprekken en activiteiten ontstaan: bij Figulus hebben zich tientallen mensen gemeld die nu al vrijwilligerswerk willen doen, ook voor mensen die als asielzoeker hier kwamen. Er zijn al verscheidene bijeenkomsten geweest waar ook (voormalig) asielzoekers zelf aan het woord kwamen.
Dit is de link naar dit artikel. Jammer genoeg achter een betaalmuur, zodat de informatie niet compleet is.
Geschiedenis
Baghwan-beweging
De gemeente Aalten heeft vaker zo’n periode meegemaakt. Ook gekenmerkt door angst voor het onbekende. In 1981 kwam het nieuws dat het vakantiecomplex Groot Deunk verkocht zou worden aan de Baghwan-beweging, een nogal opvallende groep vaak welgestelde hindoe-achtige volgelingen van een goeroe, die vooral veel schandalen veroorzaakte. De groep volgelingen kleedden zich in oranje gewaden en hield er een losse moraal op na. Nadat de brand erin ging, zag de beweging af van de aankoop.
Er is een informatieve podcast over gemaakt door Hans van de Wetering. Luister op:
Het zwijgen van Barlo – HollandDoc Radio – npodoc.nl
Reizende Hogeschool uit Denemarken
Daarna nog wat onduidelijke bewegingen zoals de Reizende Hogeschool uit Denemarken, waar “studenten” in een soort werkkamp verbleven om allerlei acties te voeren (bijvoorbeeld gebruikte kleding verzamelen) voor goede doelen in arme landen. De indruk was dat de weersomstandigheden slecht waren en de opbrengsten vooral bij de organisatie terecht kwamen, zo was destijds het gevoelen. Na een korte tijd ging de instelling failliet.
AZC
In 1987 werd het complex een asielzoekerscentrum. Aanvankelijk keek de omgeving daar ook met de nodige argwaan naar. In de loop van de jaren werd ook opgeschaald en afgeschaald, vooral door bijplaatsing van caravans. Veel mensen uit de buurt deden er vrijwilligerswerk. Er was een eigen schooltje. Na sluiting in 2011 werd in 2015 het centrum weer heropend met een capaciteit van 300. Vooral vanwege de oorlog in Syrië. Daar kwamen toen meer protesten tegen ook vanuit de buurt. Enigszins begrijpelijk om dat vanwege het beleid van het COA/IND ook in Groot Deunk mensen wiens asielaanvraag “kansloos” was, in de periode voor dat ze naar een uitzetcentrum gingen, gehuisvest werden. Als je kansloos bent, dan is de kans dat je gekke dingen gaat doen groot. Toch was het na 2 jaar al weer afgelopen. In 2017 schaalde COA af van 106 azc’s in Nederland naar 65. Er werden 41 azc’s gesloten vanwege het verminderde aantal aanvragen (toen 31.000 per jaar) hoewel de groep Syriërs nog wel toenam. Bij sluiting had Groot Deunk een capaciteit van 369 plekken, waarvan er per sluitingsdatum nog 204 over waren die nog elders gehuisvest moesten worden. Dat ging geruisloos. COA hield woord en verkocht de gebouwen voor € 1,– aan de gemeente, die daarover afspraken met de buurt gemaakt had. Ik noem deze geschiedenis omdat alle ontwikkelingen in de buurt van Groot Deunk commotie veroorzaakten, maar dat de gemeenschap en de buurt toch altijd betrokken was en bleef bij de bewoners. Dat hoor je meer in Nederland.
Huidige situatie
Er is een Spreidingswet. Die geeft een aantal opvangplaatsen van 200 voor de gemeente Aalten aan. Het college heeft een plan om dit aantal op te hogen naar 300 omdat in die situatie alle voorzieningen verzorgd en betaald zouden kunnen worden door het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers). Bovendien was met het COA afgesproken dat de opvang in normale weliswaar tijdelijke woningen 10 jaar zou duren en dat daarna de infrastructuur gebruikt zou kunnen worden voor de bouw van 40 huurwoningen in de zich ontwikkelde wijk Singel met in totaal tussen de 90 en 120 woningen. Dat plan is door een meerderheid in de raad in de ijskast gezet. De raad wil eerst de kaders vaststellen. Dat duurt nu al een tijdje. Inmiddels is duidelijk dat de Spreidingswet blijft aangeven dat de gemeente Aalten aan de lat staat voor 200 plaatsen. Ook het bezwaar tegen de realiseringstermijn is afgewezen. Als het college niet op tijd aan de wettelijke verplichtingen voldoet zal een vorm van interbestuurlijk toezicht volgen. Wat dat precies is, is nog niet duidelijk. Gemeenten balen natuurlijk van de onduidelijkheid rond de spreidingswet en de gevolgen. Maar dat is een zaak van het demissionaire- en het toekomstige kabinet.
De vraag is ook met welke kaders de meerderheid van de raad komt en of die uitvoerbaar zijn. Ook is de vraag of het COA zijn toezegging gestand doet om een contract voor 10 jaar te sluiten en dat daarna de woningen(plekken) beschikbaar kunnen komen voor goedkopere huurwoningen.
Kortom
Het wordt een spannende periode. Ik zie ook dat dit onderwerp een verkiezingsonderwerp gaat worden. Daarbij hoop ik dan (met de bestuurlijke pet op) dat de raad zal meewerken aan de wettelijke verplichtingen die we als gemeente hebben. Ik zou het heel erg zorgelijk vinden als er oplossingen gepropageerd werden die niet voldoen aan (hoe dan ook democratisch vastgestelde wetten. Laten we daarbij elkaars standpunten wegen en beoordelen aan de hand van feiten en argumenten en met respect voor de uitkomst. In het verleden hebben de inwoners van Barlo, Aalten bewezen dat het kan.
Joop Wikkerink