Tijdens de raadsvergadering van afgelopen dinsdag lagen drie moties voor over de maatregelen die minister Van Essen namens het kabinet heeft aangekondigd voor natuurherstel door stikstofreductie. De Kamerbrief leidde de afgelopen weken tot protesten van verschillende agrarische belangenorganisaties. Ook in Aalten vond op 24 augustus jl. een demonstratie plaats, waarover eerder in PN is bericht. De demonstranten riepen het gemeentebestuur op zich achter hen te scharen en Den Haag te laten weten dat de maatregelen volgens hen onhaalbaar en onbetaalbaar zijn en daarom van tafel moeten.
Direct na de demonstratie spraken verschillende politieke partijen hun steun aan de boeren uit. BBB kondigde een motie aan in de geest van de oproep van de demonstranten. Het CDA benadrukte achter de boeren te staan en vroeg vooral aandacht voor de stapeling van maatregelen, de onzekerheid voor agrarische ondernemers en de gevolgen voor bedrijven die willen investeren in verduurzaming en een toekomstbestendige bedrijfsvoering. Volgens het CDA moeten de maatregelen worden herzien en moet het gesprek met de agrarische sector centraal staan.
Ook de VVD sprak naar aanleiding van het protest steun uit voor de boeren. De partij wees op de onzekerheid die het stikstofbeleid en de vergunningverlening veroorzaken en stelde dat natuurherstel en een sterke agrarische sector hand in hand moeten gaan. Volgens de VVD zijn duidelijke doelen, stabiele regels, ruimte voor ondernemerschap en toekomstperspectief nodig. De partij liet weten niet tegenover, maar naast de boeren te willen staan en stuurde hierover een brief aan Provinciale Staten van Gelderland en de leden van de Tweede Kamer.
Drie moties
Het resultaat afgelopen dinsdag was een drietal moties: één van elk van de genoemde partijen. De motie van het CDA werd mede ingediend door Gemeentebelangen, de ChristenUnie en PP+PRO. Onze mede-indiening verdient enige uitleg, omdat de fractie hierover sterk verdeeld was. In onze stemverklaring heb ik die afweging als volgt toegelicht:
“Helaas is het debat over de stikstofmaatregelen behoorlijk gepolariseerd en verhard, zoals de wethouder het noemt. Zelfverklaarde tegenstanders lijken het in de kern te willen terugbrengen tot overheid tegenover boeren. Alsof het doel is om de sector te bestrijden. Daarmee dreigen we te vergeten waar het echt om gaat: natuurherstel. En natuurherstel gaat ons allemaal aan. Het gaat over een gezonde leefomgeving. Ook de landbouw is uiteindelijk afhankelijk van een gezonde bodem, schoon water en een goed functionerend ecosysteem.
Een aantal jaren geleden stelden we vast dat het niet goed ging met de natuur. Dat we steeds meer tegen grenzen aanliepen. Niet alleen in Nederland, maar wereldwijd. Daarom zijn er verdragen gesloten, afspraken gemaakt en doelstellingen vastgesteld.
Maatregelen zijn dus nodig. Wel moeten we oog hebben voor de gevolgen voor boeren en hun gezinnen.
Onze fractie was en is zeer verdeeld ten aanzien van de vraag of we een brief moeten sturen als gemeente. Bij ander landelijk beleid, zoals de bezuinigingen op de sociale zekerheid waar wij ons zorgen over maken, zeggen we immers ook dat de gemeente daar niet over gaat. En juist omdat we er als gemeente niet over gaan, is het vooral voor de bühne.
De wijze waarop bepaalde belangengroepen zich richting het gemeentebestuur hebben uitgelaten, vinden wij ernstig. Met wat in onze ogen impliciete dreigementen zijn, doen zij hun eigen zaak geen goed.
Dat het gesprek en de discussie ook constructiever kunnen worden gevoerd, hebben wij ervaren in de prettige gesprekken met LTO Aalten. Daar hoorden we niet alleen zorgen, maar ook het besef dat er iets moet gebeuren en de bereidheid om samen verder te komen.
Daarom hebben wij de motie over perspectief en een leefbaar buitengebied mede ingediend. Door die motie mede in te dienen, willen wij onze lokale boeren laten weten dat wij hen horen en zien. Dit doen wij zonder afbreuk te doen aan het uiteindelijke doel: een gezonde leefomgeving en natuur voor ons allemaal, nu en in de toekomst.”
Motie CDA, GB, PP+Pro, CU: Aalten voor perspectief en een leefbaar buitengebied
Over de tekst van de motie heb ik nauw overleg gevoerd met de woordvoerder van het CDA. Daarbij was veel ruimte voor de nuances en tekstsuggesties die wij belangrijk vonden. De kern van de motie bleef echter het overbrengen van de zorgen van de agrarische sector aan het kabinet. Binnen onze fractie bleven de meningen verdeeld over de vraag of wij ons als partij geroepen moesten voelen deze boodschap mede namens de gemeente over te brengen. Voor mede-indiening pleitten vooral de constructieve gesprekken met LTO, het door LTO getoonde besef dat maatregelen onvermijdelijk zijn en onze wens om solidair te zijn met met name de relatief kleinere boerenbedrijven, die veel op zich af zien komen. Ook onze deelname aan de coalitie woog mee. Binnen een coalitie moet je waar mogelijk gezamenlijk optrekken. Dat is van belang voor het college als geheel en daarmee ook voor onze wethouder. Coalitiesamenwerking is geven en nemen. Wat daar in de komende periode tegenover staat, zal moeten blijken. We zijn als coalitie immers nog maar net begonnen, met een grotendeels nieuw college.
Stemming
Wij hebben tegen de motie van BBB gestemd. Deze motie ging uit van een aantal feitelijke veronderstellingen die wij absoluut niet delen. Bovendien staan wij achter de inhoud van de brief van de minister en de aangekondigde maatregelen. Die maatregelen zijn hard nodig voor het herstel van de natuur.
Ook tegen de motie van de VVD hebben wij gestemd. De VVD stelde voor dat de gemeente Aalten, naast de landelijke steunmaatregelen, zou onderzoeken welke ondersteuning zij individuele boerenbedrijven kan bieden bij het terugdringen van de stikstofuitstoot. Ons bezwaar tegen deze motie was dat het voorstel naar onze mening niet uitvoerbaar is.
Verdeeld gestemd
Over de motie van CDA, GB, CU en PP+PRO is binnen onze fractie verdeeld gestemd. Twee leden stemden voor: ik en ons pas geïnstalleerde fractiegenoot Theo Bauhuis. Bert Weevers stemde tegen. Hij gaf daarvoor de volgende verklaring:
“De motie gaat te veel uit van de veronderstelde negatieve gevolgen voor boeren en het platteland, terwijl de kansen die de maatregelen bieden, inclusief de 20 miljard euro aan steun, niet worden genoemd.
En laten we niet vergeten dat de brief van Van Essen tot doel heeft om de natuur te versterken en de vergunningverlening los te trekken. Daarom ben ik er wel blij mee. En de landsadvocaat heeft al gezegd dat die vergunningverlening met de voorgestelde maatregelen weer wordt losgetrokken. Dus dat is grote winst.
En we weten natuurlijk dat de minister de zorgen allang kent. De motie is mijns inziens overbodig.
Ik sta volledig achter de oproep van de wethouder dat we in gesprek moeten blijven. Dat doen we zelf ook. Ik ben niet tegen boeren, integendeel, maar wel tegen het huidige landbouwsysteem. Dat is onhoudbaar en gaat ten koste van boeren en het platteland.
Ik wil graag meedenken en meewerken om samen met boeren invulling aan de broodnodige verandering aan te geven.”
Stikstofreductie in de landbouw noodzakelijk
Binnen onze fractie zijn we het erover eens dat stikstofreductie in de landbouw noodzakelijk is, maar ook dat er oog moet zijn voor de gevolgen van de maatregelen voor boerenbedrijven. We vinden allemaal dat maatregelen nodig zijn voor natuurherstel en willen met boeren in gesprek blijven en met hen meedenken over de overgang naar een duurzamere en natuurinclusieve landbouw. De verdeeldheid ging over de vraag of het zinvol en passend is dat de gemeente een brief stuurt waarin de zorgen van boeren worden overgebracht. Ook verschilden we van mening over de balans in de tekst van de motie: te veel nadruk op mogelijke negatieve gevolgen en te weinig aandacht voor de beschikbare steunmaatregelen, alternatieven en kansen.
Het is goed dat er binnen onze fractie ruimte is om op essentiële onderwerpen als natuurherstel, klimaat, de toekomst van de agrarische sector en de leefbaarheid van het platteland tot verschillende afwegingen te komen. We hebben open en zorgvuldig inzichtelijk gemaakt waar de dilemma’s lagen, welke argumenten voor ons zwaar wogen en waarom de uiteindelijke keuze niet voor iedereen dezelfde was. Juist deze discussie laat zien dat gedeelde principes en idealen niet vanzelfsprekend tot een identiek standpunt leiden. Verschil van inzicht hoeft daarbij geen zwakte te zijn, maar kan juist bijdragen aan een zuivere afweging en een eerlijk politiek debat.
Resultaat stemmingen:
De motie van BBB werd afgewezen met 14 stemmen tegen en 6 stemmen vóór (van BBB, VVD en HMV).
De motie van VVD werd afgewezen met 6 stemmen vóór en 14 stemmen tegen (BBB, VVD en HMV).
De motie van CDA, GB, PP+PRO en CU werd aangenomen met 16 stemmen vóór en 4 stemmen tegen.
Het college zal de motie nu onder de aandacht brengen van Provinciale Staten, de Tweede Kamer en minister Van Essen. Daarbij zal het het kabinet verzoeken de zorgen van Aaltense agrariërs serieus te nemen en samen met de sector te komen tot passende en uitvoerbare maatregelen.
Hiermee lijkt de discussie in de raad over de stikstofmaatregelen te zijn afgesloten. Het is immers aan de landelijke overheid om hieraan uitvoering te geven. Dit laat onverlet dat onze fractie zich onverminderd zal blijven inzetten voor een duurzamere en natuurinclusieve landbouwsector.
Petra.
(foto uit de Duitse krant BBV)